დერმატოლოგი საქართველოში

რას აკეთებს დერმატოლოგი

დერმატოლოგი მკურნალობს კანის, თმის, ფრჩხილებისა და ხილული ლორწოვანების დაავადებებს. დაავადებათა რაოდენობით ეს ერთ-ერთი ყველაზე ფართო სპეციალობაა: მასში შედის როგორც ხშირი, თითქმის ყოფითი მდგომარეობები, როგორიცაა აკნე ან ეგზემა, ისე იშვიათი აუტოიმუნური დაავადებები და კანის კიბოს ადრეული დიაგნოსტიკა.

მომიჯნავე სპეციალობაა დერმატოვენეროლოგია, რომელიც დამატებით სქესობრივი გზით გადამდებ ინფექციებსაც მოიცავს. საქართველოში ექიმების ნაწილი ორივე პროფილს ითავსებს. კოსმეტოლოგიისგან დერმატოლოგიას მთავარი განასხვავებს: დერმატოლოგი სვამს დიაგნოზს და მკურნალობს დაავადებას, კოსმეტოლოგი კი ჯანმრთელი კანის გარეგნობაზე მუშაობს.

რა ჩივილებით მიმართავენ

ყველაზე ხშირი მიზეზი აკნეა. ეს არ არის „მოზარდობის პრობლემა, რომელიც თავისით გაივლის“: ბევრთან ის ზრდასრულ ასაკშიც რჩება, მკურნალობის გარეშე კი ტოვებს ნაწიბურებს, რომელთა მოშორებაც გაცილებით რთულია, ვიდრე თავიდან აცილება.

მეორე დიდი ჯგუფი — ქავილი და გამონაყარი: ატოპიური დერმატიტი, კონტაქტური დერმატიტი, ჭინჭრის ციება. აქ მნიშვნელოვანია არა მხოლოდ პრეპარატი, არამედ პროვოკატორის ძიებაც — სარეცხი საშუალებები, კოსმეტიკა, ლითონები სამკაულებში, პროფესიული კონტაქტი ნივთიერებებთან.

მესამე — ქრონიკული ანთებითი დაავადებები: ფსორიაზი, როზაცეა, სებორეული დერმატიტი. ისინი სამუდამოდ არ იკურნება, მაგრამ კარგად კონტროლდება, და ფსორიაზის თანამედროვე თერაპია ბოლო წლებში პრინციპულად შეიცვალა.

მეოთხე — კანისა და ფრჩხილების სოკოვანი დაზიანებები. მათ ხშირად ვარაუდით მკურნალობენ აფთიაქის კრემებით, თუმცა სოკოს ანალიზით დადასტურების გარეშე მკურნალობა ხშირად არასწორი დაავადებისკენ არის მიმართული.

ცალკე — თმის ცვენა და ფრჩხილების ცვლილებები. და ბოლოს, ხალების გასინჯვა: ეს დერმატოლოგიის ერთადერთი სფეროა, სადაც რეგულარული პროფილაქტიკური ვიზიტი ჩივილების გარეშე პირდაპირ იხსნის სიცოცხლეს.

ხალები და კანის კიბო: რა უნდა იცოდეთ

მელანომა — კანის ყველაზე საშიში სიმსივნე — ადრეულ სტადიაზე ქირურგიულად იკურნება და თითქმის ყოველთვის თვალით ჩანს. ამიტომ მისი მთავარი მტერი ყურადღებაა. თვითშემოწმების ორიენტირი ცვლილებაა: ხალი, რომელიც იზრდება, იცვლის ფორმას ან ფერს, იწყებს ქავილს ან სისხლდენას, ექიმის გასინჯვას საჭიროებს.

მეორე ნიშანი — „მახინჯი იხვის ჭუკი“: ხალი, რომელიც იმავე ადამიანის სხვა ხალებს არ ჰგავს. ექიმი ასეთ წარმონაქმნებს დერმატოსკოპით ათვალიერებს — ეს უმტკივნეულო და სწრაფია. ეჭვის შემთხვევაში წარმონაქმნს აშორებენ და ჰისტოლოგიაზე აგზავნიან. ხალების მოშორება სალონებში ან ლაზერით ჰისტოლოგიური კვლევის გარეშე არ შეიძლება: თუ წარმონაქმნი საშიში აღმოჩნდება, დიაგნოზი დაიკარგება.

საქართველოში ბევრი მზიანი დღეა, ზაფხულში კი ულტრაიისფერი გამოსხივება სანაპიროზე ძალიან ძლიერია. ღია კანის, მრავალი ხალისა და წარსულში მზის დამწვრობის მქონე ადამიანებს გონივრულია კანი რეგულარულად აჩვენონ ექიმს.

როდის არის საჭირო გადაუდებელი დახმარება

კანის დაავადებათა უმეტესობა სისწრაფეს არ მოითხოვს, მაგრამ არის გამონაკლისები. სწრაფად გავრცელებული გამონაყარი მაღალ ტემპერატურასა და ცუდ თვითგრძნობასთან ერთად. ბუშტუკები კანის დიდ ფართობზე. სახის, ტუჩების ან ენის შეშუპება, განსაკუთრებით სუნთქვის გაძნელებით, — ეს ალერგიული რეაქციაა, რომელიც დაუყოვნებელ დახმარებას საჭიროებს. გამონაყარი თვალებისა და პირის დაზიანებით, რომელიც ახალი პრეპარატის დაწყების შემდეგ გაჩნდა.

ასევე სასწრაფოდ უნდა აჩვენოთ კანის გაწითლებული, ცხელი, მტკივნეული უბანი, რომელიც სწრაფად იზრდება: ასე შეიძლება გამოვლინდეს რბილი ქსოვილების ბაქტერიული ინფექცია.

როგორ მიმდინარეობს მიღება

ექიმი გკითხავთ, როდის გაჩნდა პრობლემა, რა აძლიერებს მას, რა საშუალებები სცადეთ უკვე, რა მედიკამენტებს იღებთ და აქვთ თუ არა მსგავსი რამ ნათესავებს. შემდეგ ათვალიერებს კანს — ხშირად არა მხოლოდ იმ ზონას, რომელზეც ჩივილია: კანის ბევრ დაავადებას დამახასიათებელი გამოვლინებები სხვა ადგილებშიც აქვს, და მათი მიხედვით დიაგნოზი უფრო დარწმუნებით ისმება.

გამოკვლევებიდან ჩვენებისამებრ: დერმატოსკოპია, ანაფხეკი სოკოზე, ნათესი, სისხლის ანალიზები, კანის ბიოფსია. ბევრი დიაგნოზი მხოლოდ გასინჯვით ისმება, და ეს ნორმალურია — დერმატოლოგია მეტწილად ვიზუალური სპეციალობაა.

როგორ ავირჩიოთ დერმატოლოგი

თუ საკითხი ხალებს ეხება, მნიშვნელოვანია, რომ ექიმი დერმატოსკოპით მუშაობდეს და საეჭვო წარმონაქმნებს აუცილებელი ჰისტოლოგიით აშორებდეს. ფსორიაზის ან მძიმე ატოპიური დერმატიტის დროს უფრო სასარგებლოა ექიმი, რომელიც ასეთ პაციენტებს მუდმივად უძღვება და თანამედროვე სისტემურ თერაპიას იცნობს.

მიაქციეთ ყურადღება, ხსნის თუ არა ექიმი დიაგნოზსა და გეგმას. კანის ქრონიკული დაავადებები თვეობით იკურნება, და სქემის გაგების გარეშე პაციენტი ჩვეულებრივ მკურნალობას მაშინ წყვეტს, როცა უკეთესობას იგრძნობს — რის შემდეგაც დაავადება ბრუნდება.

შეფასებებში მაჩვენებელია, დანიშნა თუ არა ექიმმა მკურნალობა მაშინვე „ყოველი შემთხვევისთვის“ თუ ჯერ მიზეზი დაადგინა. კანისთვის ეს განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია: სოკოზე წასმული ჰორმონული მალამო მას უფრო გავრცელებულს ხდის.

ბავშვი და დერმატოლოგი

ბავშვებს თავისი ხშირი მიზეზები აქვთ. ჩვილებში — ატოპიური დერმატიტი: მშრალი, ქავილიანი კანი ლოყებზე, იდაყვებისა და მუხლების მოსახვევებში. მკურნალობის საფუძველი აქ მედიკამენტები კი არა, ყოველდღიური მოვლაა: ხანმოკლე დაბანა და უხვი დატენიანება მაშინვე მის შემდეგ. ჰორმონული კრემები ამ დროს საშიში არ არის, თუ მათ ისე იყენებთ, როგორც ექიმმა დანიშნა, — მათი შიში ხშირად იწვევს იმას, რომ ბავშვი კვირეების განმავლობაში უსაფუძვლოდ იფხანს.

უფროს ბავშვებში ხშირია კონტაგიოზური მოლუსკი, მეჭეჭები და თავის კანის სოკო, რომელიც შინაური ცხოველებიდან გადადის. ბავშვის ლიქენს ვარაუდით ვერ ვუმკურნალებთ: სოკო და მისი მსგავსი მდგომარეობები სხვადასხვანაირად იკურნება, და საჭიროა ანაფხეკი. თუ ბავშვის კანზე გამონაყარი ტემპერატურასთან ერთად გაჩნდა, ეს პედიატრთან დაუყოვნებლივ მისვლის საფუძველია: ბავშვთა ინფექციების ნაწილი სწორედ კანზე ვლინდება პირველად.

დერმატოლოგია საქართველოში

სპეციალისტების ძირითადი არჩევანი თბილისსა და ბათუმშია, იქვე ხელმისაწვდომია დერმატოსკოპია, ჰისტოლოგიური კვლევა და ლაზერული მეთოდები. მცირე ქალაქებში დერმატოლოგი შეიძლება ყოველდღე არ იღებდეს.

თუ კანის ქრონიკული დაავადებით ჩამოხვედით და სისტემურ თერაპიას იღებთ, წინასწარ გაარკვიეთ, ხელმისაწვდომია თუ არა თქვენი პრეპარატი და ვინ გიწარმოებთ დაკვირვებას. ზოგიერთ პრეპარატს ანალიზების რეგულარული კონტროლი სჭირდება, და დაკვირვების წყვეტა უფრო საშიშია, ვიდრე ექიმის შეცვლა.

ოფიციალურ ინფორმაციას საქართველოს ჯანდაცვის სისტემაზე აქვეყნებს ჯანმრთელობის დაცვის სამინისტრო — moh.gov.ge, ეპიდემიოლოგიურ მონაცემებს კი დაავადებათა კონტროლის ეროვნული ცენტრი — ncdc.ge.

რა ეხმარება სინამდვილეში

მუშაობს მზისგან დაცვა: მზისგან დამცავი საშუალება, თავსაბურავი და ჩრდილი შუადღისას. ეს მთავარი პროფილაქტიკაა როგორც კანის კიბოს, ისე ფოტოდაბერების. მუშაობს ფრთხილი გაწმენდა და დატენიანება მშრალი და ატოპიური კანის დროს — ბევრ შემთხვევაში ეს საკმარისია იმისთვის, რომ მედიკამენტები უფრო იშვიათად დაგჭირდეთ.

არ მუშაობს ჰორმონული მალამოებით თვითმკურნალობა დიაგნოზის გარეშე: ისინი დროებით ხსნიან ანთებას, მაგრამ სოკოსა და როზაცეას დროს აუარესებენ სურათს, ხანგრძლივი გამოყენებისას კი კანს ათხელებენ. არ მუშაობს აკნეს დროს „წმენდა“ და გამოწურვა — სწორედ ისინი ტოვებენ ნაწიბურებს.

და ბოლო: კანი ორგანიზმის საერთო მდგომარეობას ასახავს. უეცარი ქავილი გამონაყარის გარეშე, ფრჩხილების ცვლილებები, თმის მკვეთრი ცვენა ზოგჯერ ფარისებრი ჯირკვლის, ღვიძლის დაავადების ან რკინის დეფიციტის პირველი ნიშანი აღმოჩნდება. თუ დერმატოლოგი სისხლის ანალიზებზე გაგზავნით, ეს ზედმეტი სიფრთხილე კი არა, მიზეზის ძიების ნაწილია.